Moluks meisje na 69 jaar herbegraven op kerkhof in Finsterwolde

Sara Surilatu, een Moluks meisje dat in 1957 overleed, is gisteren opnieuw begraven op het kerkhof van Finsterwolde. Het meisje verdronk en werd slechts 8 jaar. Onder anderen haar broer, een aantal familieleden, burgemeester Cora-Yfke Sikkema en wethouder Tim van Bostelen van de gemeente Oldambt en de werkgroep Molukse graven waren bij de herbegrafenis aanwezig. 

De werkgroep Molukse graven nam ook het initiatief voor de herbegrafenis van het Moluks meisje. Deze werkgroep is een samenwerking van Dorpsbelangen Finsterwolde, leden van de Molukse gemeenschap in Foxhol en Appingedam en de gemeente Oldambt.

10 kindergraven

Op het kerkhof van Finsterwolde liggen 10 kindergraven en een graf van een Molukse ex-KNIL-militair. 9 graven liggen altijd al bij elkaar; alleen dat van Sara lag ergens anders. Inwoners van het dorp zorgden altijd voor het onderhoud van de graven en planten er bloemen.

Vernieuwd

Op verzoek van de werkgroep Molukse graven worden de monumenten op deze graven vernieuwd. Nu de graven worden vernieuwd, heeft Sara een graf bij de anderen gekregen. De gemeente Oldambt wordt verantwoordelijk voor het onderhoud van de graven. Ook komen er een informatiebord en een social-sofa. De vernieuwde graven moeten in augustus klaar zijn. Later dit jaar wordt de social-sofa geplaatst.

Beschamend idee

Burgemeester Cora-Yfke Sikkema: "Het is belangrijk om bij de geschiedenis van de Molukkers in ons land en in de gemeente Oldambt stil te staan. Een beschamend idee hoe Molukse mensen in de jaren 50 werden opgevangen in een voormalig werkkamp, terwijl de KNIL-militairen zich in het leger voor ons land hadden ingezet." Wethouder Tim van Bostelen zegt: "Het is goed dat met een informatiebord ook iets van deze geschiedenis zichtbaar wordt gemaakt op het kerkhof van Finsterwolde. De Molukse inwoners van onze gemeente verdienen ons respect."

Onder de indruk

De nabestaanden van Sara Surilatu waren onder de indruk van het eerbetoon aan Sara. "Fijn dat Sara hier een waardige rustplaats krijgt, dicht bij de andere Molukse graven. Voor ons gaat deze herbegrafenis niet alleen over Sara, maar staat het ook symbool voor het erkennen en zichtbaar maken van de geschiedenis van de Molukse gemeenschap in Nederland. Het is belangrijk dat deze verhalen bewaard blijven en worden doorgegeven aan volgende generaties. Hoewel Sara nooit vergeten is binnen onze familie, geeft deze herbegrafenis ons rust en het gevoel dat haar verhaal de plek krijgt die het verdient."

Kolonie

Het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL) was het Nederlandse leger in Nederlands-Indië toen dat nog een kolonie van Nederland was. De militairen hadden aan Nederlandse kant meegevochten in de Tweede Wereldoorlog en later in de onafhankelijkheidsstrijd van Indonesië. Het vertrek naar Nederland was aanvankelijk voor een tijdelijk verblijf van 6 maanden. Dit gold ook voor het verblijf in de kampen. Daarna konden ze terugkeren naar hun eigen staat op de Molukken, zo werd hen beloofd. Terugkeer naar de Molukken was vanwege politieke spanningen niet meer mogelijk omdat op Ambon op 25 april 1950 de Republiek der Zuid-Molukken was uitgeroepen. De VN verbood Nederland om de militairen te demobiliseren op de andere Indonesische eilanden. Op grond hiervan werden de militairen opgenomen in de Koninklijke Landmacht en vervolgens op basis van een dienstbevel naar Nederland overgebracht. De militairen en hun gezinnen werden ondergebracht in voormalige werkkampen in Nuis en in de Carel Coenraadpolder bij Finsterwolde, dat later het Ambonezenbosje werd genoemd. Uiteindelijk zouden de meeste Molukkers permanent in Nederland blijven. De eigen staat kwam er niet.

Erkennen

In 2021 stuurden bijna 100 burgemeesters een brief aan toenmalig minister-president Mark Rutte om hem op te roepen te erkennen dat de Molukkers in het verleden niet goed behandeld zijn in Nederland. Cora-Yfke Sikkema was een van de ondertekenaars. In de brief riepen de bestuurders op om een gebaar te maken naar de Molukkers.  In Rotterdam wordt zondag een nationaal monument onthuld voor de Molukkers. De verwachting is dat premier Rob Jetten daarbij excuses zal maken aan de Molukkers in Nederland.

Foto en informatie: Gemeente Oldambt.