Nationale Vogeltelling: Koolmees stoot huismus van troon (hoe hier?)

De koolmees is het afgelopen weekeinde de meest getelde vogel tijdens de 23e Nationale Tuinvogeltelling van Vogelbescherming Nederland. Dat is bijzonder, de top 3 bestaat al jaren uit de huismus, koolmees en pimpelmees. De huismus was tot nu toe elk jaar de meeste getelde vogel. In Meeden en Zuidbroek werd de koolmees nu ook het vaakst geteld. De huismus in Muntendam en Noordbroek. 

In Tripscompagnie werd de pimpelmees het meest gezien. In Borgercompagnie was dit de spreeuw.

Burgeronderzoek

Volgens de voorlopige cijfers deden 136.836 mensen mee aan het grootste burgeronderzoek van Nederland. En werden 1.898.147 vogels geteld. Het aantal tellers is nu al 30 procent meer ten opzichte van vorig jaar. 

Verstening

De huismus werd 8 procent minder gezien in de tuinen ten opzichte van 2025. De afname van de huismus begon al in de jaren 80, voornamelijk door verstening van tuinen en openbaar groen. Dit leidde tot een landelijke achteruitgang van meer dan de helft. 

Groepsgrootte

De afgelopen jaren leken de aantallen zich te stabiliseren en was zelfs sprake van enig herstel. De verwachting was dan ook dat de huismus zijn koppositie zou behouden. Toch werd de huismus in minder tuinen gezien en daalde de gemiddelde groepsgrootte, zodat ook het totaal aantal huismussen in de telling is gedaald. Wat de exacte reden is van de afname van de huismus moet nader worden onderzocht. Vroegtijdige conclusies zijn moeilijk en daarom is het noodzakelijk om de mogelijke oorzaken van de daling beter te onderzoeken.

Najaarstrek

In oktober werd tijdens de najaarstrek een invasie waargenomen van ongewoon grote aantallen pimpelmezen. Dit effect is waarschijnlijk terug te zien in de tuintellingen: de pimpelmees staat in de voorlopige tussenstand op nummer 3 en werd in 9 procent meer tuinen geteld dan vorig jaar.

Sneeuw en ijs

Door sneeuw en ijs, met name in Noord-Nederland, trekt een deel van de vogels naar gebieden met meer voedsel en daardoor zijn ze vaker in tuinen te zien. Opvallend was bijvoorbeeld de waarneming van liefst 5 boomleeuweriken in 1 tuin in Drenthe, een soort die zelden in tuinen wordt gezien. Een duidelijke toename zien we bij de kramsvogel. Dit kan komen door de sneeuw-vorsttrek. Dit jaar werden er 7.759 geteld, vorig jaar slechts 868. 

Comeback van spreeuw

Opvallend is de comeback van de spreeuw, die na een afwezigheid van bijna 10 jaar terugkeert in de top-10. Waar de huismus terrein verliest, laat de spreeuw een tegengestelde trend zien: grotere groepen (+5 procent) en een duidelijke toename in het aantal tuinen waarin hij wordt waargenomen (+10 procent). Ook zien we een kleine toename bij halsbandparkieten en merels.

Top 10 Nederland

1. koolmees 273.142, 2. huismus 257.870, 3. pimpelmees 197.544, 4. merel 141.504, 5. vink 123.251, 6. kauw 119.189, 7. houtduif 87.038, 8. spreeuw 85.457, 9. ekster 84.972 en 10. roodborst 79.394.

Top 5 'Menterwolde'

Muntendam: 1. huismus 85, 2. koolmees 62, 3. pimpelmees 53, 4. kokmeeuw 52 en 5. zwarte kraai 51.
Meeden: 1. koolmees 57, 2. vink 51, 3. pimpelmees 38, 4. huismus 38 en 5. wilde eend 30.
Zuidbroek: 1. koolmees 111, 2. merel 78, 3. pimpelmees 66, 4. vink 58 en 5. huismus 51.
Noordbroek: 1. huismus 98, 2. koolmees 75, 3. merel 53, 4. vink 44 en 5. pimpelmees 36.
Tripscompagnie: 1. pimpelmees 13, 2. merel 5, 3. vink 4, 4. huismus 4 en 5. gaai 3.
Borgercompagnie: 1. spreeuw 20, 2. koolmees 12, 3. vink 8, 4. pimpelmees 7 en 5. zwarte kraai 4.

Foto: Pixabay.com, Skica911.